BÓK VIKUNNAR

Gamalt og nýtt eftir Þorgils gjallandi

Fyrir nokkru gáfum við út bókina Upp við fossa eftir Þorgils gjallanda eða Jón Stefánsson eins og hann hét réttu nafni.  Jón var var bóndi alla tíð í Þingeyartsýslu og  kvaddi sér fyrst hljóðs sem rithöfundur árið 1892 með bók sinni Ofan úr sveitum sem innihélt þrjár stuttar sögur og eina lengri sögu, Gamalt og nýtt. Var hann þá orðinn rúmlega fertugur að aldri. Þrátt fyrir að Þorgils væri ekki að skrifa inn í langa og ríka smásagnahefð hér á landi var öllum ljóst við lestur bókarinnar að hér var enginn venjulegur rithöfundur á ferð og ekki maður sem batt bagga sína sömu hnútum og aðrir á ritvellinum. Sögur hans hneyksluðu og kölluðu fram sterk viðbrögð, enda réðst hann í þeim gegn ríkjandi viðhorfum og skinhelgi hvað varðaði grundvallarstofnanir samfélagsins, s. s. hjónaband en það er einmitt viðfangsefni sögunnar Gamalt og nýtt. Nú er bara að sjá hvort sagan kalli fram jafn mikil viðbrögð hjá lesendum í dag.

BÓK VIKUNNAR

Ævisaga Sigurðar Ingjaldssonar frá Balaskarði

Það er okkur mikið ánægjuefni að bjóða upp á það sem undirritaður vill meina að sé ein athyglisverðasta sjálfsævisaga sem komið hefur út eftir Íslending frá því Íslendingar yfirleitt hófu að skrifa sögur af sjálfum sér. Er það sjálfsæfisaga Sigurðar Ingjaldssonar frá Balaskarði sem hann skrifaði í Gimli í Nýja-Íslandi árið 1911. Á Íslandi kom hún út þremur árum síðar árið 1914. Einhverra hluta vegna hefur sögunni ekki verið hampað jafn mikið og öðrum slíkum sögum frá svipuðum tíma og er það mikil synd því hún yrði mörgum án efa mun áhugaverðari og skemmtilegri lestur en þær. Sigurður hafði nefnilega það sem marga sjálfsæfisöguritara vantar sem er í fyrsta lagi óbeisluð og fölskvalaus frásagnargleði í bland við ,,temmilega" skort á ritskoðun. Hann trúði augljóslega á eigið ágæti og tók sjálfan sig ekki of hátíðlega og síðast en ekki síst þá selur hann ekki frásögn sína undir ok tilbúinna gilda einhverra vafasamra hefða. Einlægni Sigurðar gerir söguna tímalausa því um leið og hún gefur glögga mynd af samtíma höfundar er hún lýsing á mannlegu eðli sem stendur óhaggað þrátt fyrir sveiflur tímans.

BÓK VIKUNNAR

Sögur frá Skaftáreldi: Sigur lífsins eftir Jón Trausta

Fyrir nokkru gáfum við á Lestu.is út fyrri bókina af tveimur í fyrstu sögulegu skáldsögu Jóns Trausta (Guðmundar Magnússonar) sem hann kallaði Sögur frá Skaftáreldi.  Undirtitill fyrri bókarinnar var Holt og Skál.  Nú er komið að síðari hlutanum í þessum frábæra sagnabálki sem allir unnendur íslenskra bókmennta verða hreinlega að lesa.  Sögurnar komu fyrst út á árunum 1912 -1913. Þessi síðari hluti nefnist Sigur lífsins og gefur hann fyrri hlutanum lítið eftir.  Um söguna skrifaði Steingrímur Matthíasson í blaðið Norðurland: ,,Þessi bók Jóns Trausta hafði sömu þægilegu áhrifin á mig eins og allar hans fyrri sögur, að ég las hana með ánægju frá upphafi til endis." Og satt að segja þekki ég ekki neinn ákjósanlegri kost neinnar sögubókar en þann, að efnið sé svo fjölskrúðugt og aðlaðandi, að maður geti flett hverri blaðsíðunni og lesið hvern kaflann á fætur öðrum með stöðugri forvitni og vaxandi fróðleiksfýsn." Þessi orð Steingríms segja allt sem segja þarf því þetta er frábært bókmenntaverk sem því miður hefur farið framhjá alltof mörgum.

BÓK VIKUNNAR

Maður og kona eftir Jón Thoroddsen

Það er skammt stórra högga á milli í bókmenntunum hér á Lestu.is.  Í dag bjóðum við upp á hina stórbrotnu ástarsögu, Maður og kona eftir  Jón Thoroddsen sem hefur verið nefndur faðir íslensku skáldsögunnar.  Kom hún fyrst út árið 1876, átta árum eftir lát Jóns og tuttugu og sex árum eftir útkomu fyrstu íslensku skáldsögunnar, Pilts og stúlku.  Sagan er á margan hátt svipuð og Piltur og stúlka, en þó má merkja að sá sem stýrir pennanum býr yfir meiri þroska.  Þrátt fyrir að Jón hafi ekki haft margar íslenskar fyrirmyndir til að byggja sögur sínar á, tókst honum ágætlega upp í þessum sögum.  Hann nær að draga upp ágætis mynd af bændasamfélagi sinnar samtíðar, en það hefur helst verið fundið að því hvað aðalpersónurnar í sögunum séu daufar og skorti líf.  Hann bætir það þó upp með ýmsum aukapersónum.  Jóni tókst ekki að ljúka við Mann og konu en sagan stendur þó ágætlega fyrir sínu og er skyldulesning fyrir alla sem unna íslenskum bókmenntum.

BÓK VIKUNNAR

Fóstbræðra saga

Það er komið að því að kynna til sögunnar hina frábæru Fóstbræðrasögu úr flokki Íslendingasagna.  Fjallar hún einkum um þá fóstbræður Þormóð Bersason, sem kallaður var Kolbrúnarskáld og Þorgeir Hávarsson. Þó að þeir bindist vinarböndum og eigi samleið í uppivöðslusemi þegar þeir eru ungir eru þeir ólíkir um flesta hluti. Þorgeir er fyrst og fremst vígamaður sem virðist ættaður aftan úr heiðni; hugmyndaheimur hans á margan hátt úr takt við samtímamenn hans, en Þormóður er fjölbreyttari maður, kvennamaður og skáld sem getur lagað sig að breyttum aðstæðum, s.s. tileinkað sér nýja trú o.þ.h. Er sagan ólík öðrum Íslendingasögum, ekki síst fyrir afstöðu höfundar. Í flestum Íslendingasögum er höfundurinn nánast ósýnilegur í bakgrunni og lætur söguþráðinn líða áfram án þess að taka beina afstöðu, en því er hins vegar öðruvísi farið í Fóstbræðrasögu. Þar talar höfundurinn til okkar nánast með beinum hætti. Hefur sagan heillað marga vegna skemmtilegra lýsinga og sérstæðs stíls og t.a.m. byggði Halldór Kiljan Laxness sögu sína „Gerplu“ á Fóstbræðrasögu.

BÓK VIKUNNAR

Arfleifð frumskógarins eftir Sigurð Róbertsson

Sagan sem við bjóðum upp á þessa vikuna er ekki af verri endanum en hún nefnist Arfleifð frumskógarins og er eftir Sigurð Róbertsson.  Sagan kom  fyrst út árið 1972 og hlaut góðar viðtökur og þótti þá ágætt innlegg í þann tíma, en í kynningartexta sem fylgdi bókinni má finna eftirfarandi lýsingu:  ,,Arfleifð frumskógarins fjallar um nútímamanninn í umróti tuttugustu aldar og viðleitni hans til að fylgjast með hamskiptum tímans.“ Sigurður var kunnur rithöfundur á sínum tíma og hlaut ýmsar viðurkenningar á löngum ritferli, ekki síst fyrir leikrit sín, en af þekktum leikritum hans má nefna Uppskera óttans (1955) og Mold (1966). Arfleifð frumskógarins var fimmta skáldsaga Sigurðar en áður höfðu komið út sögurnar, Augu mannanna (1946), Vegur allra vega (1949), Bóndinn í Bráðagerði (1954) og Gróðavegurinn (1956).  Sigurður lést árið 1996.

BÓK VIKUNNAR

Rit um jarðelda á Íslandi eftir Markús Loptsson

Þessa vikuna bjóðum við upp á sérlega skemmtilegt og áhugavert fræðirit sem ber vott um hvers margir Íslendingar voru megnugir á erfiðum tímum við erfið skilyrði.  Er hér um að ræða Rit um jarðelda á Íslandi eftir Markús bónda Loptsson í Hjörleifshöfða sem kom fyrst fyrir almenningssjónir árið 1880.  Þótti það tímamótaverk á þeim tíma og náði mikilli hylli út um allt land, enda sniðið að þörfum alþýðufólks og einstaklega vel og skemmtilega skrifað.  Ritið var svo endurútgefið af syni Markúsar árið 1930 með viðaukum og nýju efni. Hér er þó einungis fyrri bókin frá 1880.  Uppistaðan í bókinni eru frásagnir af Kötluhlaupum og Heklugosum frá því að land byggðist og fram til 1880.  Er hér um stórmerka heimild að ræða og hreint með ólíkindum hvað höfundi hefur tekist að safna saman miklum upplýsingum og skapa úr þeim heildstætt verk.

BÓK VIKUNNAR

Gullöldin - Menn og skuggar í Morgunblaðshöll

Það er okkur sérstök ánægja nú þegar skammt er til jóla að gleðja ykkur áskrifendur góðir með glænýrri bók eftir Erlend Jónsson þar sem hann rifjar upp liðna tíð.  Ber hún heitið Gullöldin.  Erlendur Jónsson starfaði lengi sem bókmenntagagnrýnandi á Morgunblaðinu á þeim árum þegar blaðið var leiðandi í allri menningarumræðu hér á landi.  Í þessum endurminningum hans segir hann frá ýmsu sem á daga hans dreif á þessum árum bæði mönnum og málefnum.  Frásögnin er látlaus en þó afar persónuleg og stíllinn bæði fágaður og skemmtilegur.   Gullöldin er þriðja endurminningabók Erlendar, en áður hafa komið út bækurnar Svipmót og manngerð og Að kvöldi dags.     

BÓK VIKUNNAR

Sögur frá Skaftáreldi: Holt og Skál eftir Jón Trausta

Hún er ekki amaleg jólabókin sem við færum ykkur í ár, en það er fyrri hluti bókmenntaverksins Sögur af Skaftáreldi eftir Jón Trausta (Guðmund Magnússon).  Sögur frá Skaftáreldi I–II komu út á árunum 1912 -1913. Voru það fyrstu sögulegu skáldsögur Jóns Trausta (Guðmundar Magnússonar), en þar notar hann Skaftárelda sem umhverfi fyrir dramatíska atburðarás. Fyrri hlutinn ber heitið Holt og skál, en sá seinni Sigur lífsins. Um söguna skrifaði Steingrímur Matthíasson í blaðið Norðurland: ,,Þessi bók Jóns Trausta hafði sömu þægilegu áhrifin á mig eins og allar hans fyrri sögur, að ég las hana með ánægju frá upphafi til endis." Og satt að segja þekki ég ekki neinn ákjósanlegri kost neinnar sögubókar en þann, að efnið sé svo fjölskrúðugt og aðlaðandi, að maður geti flett hverri blaðsíðunni og lesið hvern kaflann á fætur öðrum með stöðugri forvitni og vaxandi fróðleiksfýsn." Þessi orð Steingríms segja allt sem segja þarf því þetta er frábært bókmenntaverk sem því miður hefur farið framhjá alltof mörgum.

BÓK VIKUNNAR

Skraddarinn í Jórvík

Bók vikunnar að þessu sinni er barnabókin Skraddarinn í Jórvík. Skraddarinn gamli situr frá morgni til kvölds, með krosslagða fætur í glugga lítillar saumastofu. Allan daginn, á meðan birtu nýtur við, saumar hann og klipptir hin dýrustu klæði. Já, hann saumaar flíkur úr fínasta silki fyrir ríka nágranna sína, en sjálfur er hann mjög fátækur. Þetta var lítill gamall maður með
gleraugu og hrukkótt andlit.

 

Við hjá LESTU.is viljum líka benda á Jólasögur úr ýmsum áttum sem kom út í fyrir jólin í fyrra. Þar er að finna sögur sem tengjast jólunum eftir íslenska og erlenda höfunda. Flestar þessar sögur er einnig hægt að nálgast á HLUSTA.is og á hljóðdiskum sem fást munu í mörgum verslunum nú fyrir jólin og eru tilvaldir í skóinn.

 

 

BÓK VIKUNNAR

Fox leiðangurinn árið 1860 yfir Færeyjar, Ísland og Grænland eftir T. H. Zeilau

Bók vikunnar er ekki af verri endanum. Það er ferðasaga T. H. Zeilau um Ísland, Færeyjar og Grænland árið 1860. Á síðari hluta 19. aldar höfðu orðið töluverðar framfarir í fjarskiptum milli landa og menn og fyrirtæki börðust við að verða fyrstir til að höndla þann sannleika. Ítalski uppfinningamaðurinn Guglielmo Marconi var einn af þeim sem hafði þróað nýja tækni í fjarskiptum. Þó svo að tækni hans hafi ekki orðið ofan á hér á landi töluðu sumir hennar máli og ferðasagan sem hér kemur í fyrsta sinn út á íslensku segir frá ferðalagi nokkurra manna til að kanna hvort mögulegt væri að innleiða tækni Marconis á Íslandi, Grænlandi og í Færeyjum. Það er þó fyrst og fremst ferðasaga höfundar á Íslandi, Færeyjum og á Grænlandi sem vekur athygli okkar í dag. Höfundurinn segir skemmtilega frá og hefur mikinn áhuga á umhverfi og fólki og er frásögnin í senn einlæg og laus við þá fordóma sem margar sögur erlendra ferðamanna á þessum tíma voru uppfullar af. Glöggt auga höfundarins gefur okkur góða innsýn í líf og menningu fólksins í viðkomandi löndum. Baldur Böðvarsson þýddi bókina.

BÓK VIKUNNAR

Borgir eftir Jón Trausta

Rithöfundurinn Jón Trausti er okkur hér á Lestu.is mjög hugleikinn en trú þess sem þetta ritar að hann sé í hópi bestu rithöfunda okkar Íslendingar. Þessa vikuna færum við ykkur söguna Borgir eftir þennan mikla ritsnilling, en hana skrifaði hann haustið 1907 ári eftir smellinn Höllu. Sagan Borgir endurspeglar vel þær breytingar sem íslenskt samfélag gekk í gegnum á þeim árum. Ólíkt t. a. m. sögunni um Höllu er sjónarhornið í Borgum tengt sjónum og þeim uppgangi sem átti sér stað í sjávarútvegnum. Vilja þeir sem gerst til þekkja meina að sögusviðið í Borgum sé Seyðisfjörður og nágrenni, en Guðmundur bjó um tíma á Austfjörðum, starfaði m. a. eitt og hálft ár við sjómennsku í Mjóafirði áður en hann hóf að nema prentiðn undir handarjaðri Skafta Jósefssonar ritstjóra Austra á Seyðisfirði. Þrátt fyrir að sagan Borgir sé kannski ekki eins kunn og sögur á borð við Höllu og Önnu frá Stóruborg, gefur hún þeim ekkert eftir og er nauðsynleg lesning fyrir alla áhugamenn um íslenskar bókmenntir.

BÓK VIKUNNAR

Eiríkur Hansson - 3. þáttur - Þráin eftir Jóhann Magnús Bjarnason

Þráin nefnist þriðji og síðasti hluti sögunnar um Eirík Hansson eftir Jóhann Magnús Bjarnason. Hún tekur upp þráðinn þar sem öðrum hlutanum lýkur og við fylgjumst með Eiríki þar sem hann er að halda inn í heim fullorðinna. Margir hafa bent á að sagan sé að mörgu leyti ævisaga höfundar, alla vega notast hann við mjög margt úr eigin ævi. Sagan er einlæg og falleg og persónulegur stíll Jóhanns Magnúsar er eins og sniðinn að sögu sem þessari. Þá má líka segja að sagan hafi töluvert heimildagildi um það hvernig var fyrir Íslendinga að hefja líf í Vesturheimi á síðari hluta 19. aldar.

BÓK VIKUNNAR

Smásögur 2 eftir Matthías Johannessen

Fyrir nokkru gáfum við út fyrsta bindið af smásögum Matthíasar Johannessens og nú er komið að öðru bindinu. Telur það þrjátíu sögur sem fyrst komu út í bókinni Konungur af Aragon árið 1986. Þó svo að sögurnar séu um margt líkar sögunum í fyrsta bindinu er stíllinn þroskaðri og sögurnar sjálfar áleitnari jafnvel persónulegri. Það er eins og höfundurinn sé meðvitaðri um hvað hann vill segja í sögunum og öruggari í forminu. Í sögunum veltir Matthías fyrir sér fólki og viðbrögðum þess við umhverfinu og þar af leiðandi verða sögurnar óháðari tímanum en margar aðrar sögur því mannfólkið er jú alltaf samt við sig.

BÓK VIKUNNAR

Barnabók: Kanínurnar í garðinum

Skemmtileg barnabók með verkefnum um nokkrar kanínur sem komast í kálgarð og borða grænmetið sem þar er ræktað.

 

 

 

 

BÓK VIKUNNAR

Upp við fossa eftir Þorgils gjallanda

Í dag bjóðum við upp á skáldsöguna Upp við fossa eftir alþýðusnillinginn Þorgils gjallandi eða Jón Stefánsson eins og hann hét réttu nafni. Sagan kom út árið 1902 og voru þá tíu ár liðin frá því að fyrsta bók hans, Ofan úr sveitum, kom út. Í henni má merkja áhrif frá norrænum raunsæisrithöfundum og natúralistum og Þorgils ræðst af offorsi gegn lífslyginni í samfélaginu og ríkjandi gildum. Þá er hann berorðari en áður og gerir sér allt far um að hneyksla, bæði með hispurslausum lýsingum og skoðunum. Viðtökurnar voru eins og við mátti búast, og þeir voru fáir sem reyndu eitthvað að verja höfundinn. Það segir þó sitt að sagan lifir enn ágætu lífi nú rúmlega hundrað árum frá því hún kom fyrst út og hefur lifað margar sögur er hlutu betri dóma þá. Álitamálin og afstaðan sem sagan fól í sér á sínum tíma lyfta engum brúnum í dag og helst að menn hafi gaman af að rýna í þetta forpokaða samfélag sem sagan var skrifuð inn í. Þrátt fyrir viðtökurnar á Upp við fossa hélt Þorgils áfram að skrifa, en sögur hans eftir þetta voru mildari og ádeiluhitinn virðist hafa kulnað lítið eitt. Kannski var það bara að Þorgils varð sáttari við eigið samfélag með árunum.

BÓK VIKUNNAR

Eiríkur Hansson - 2. þáttur - Baráttan eftir Jóhann Magnús Bjarnason

Baráttan er annar hluti sögunnar um Eirík Hansson eftir Vestur-íslenska rithöfundinn Jóhann Magnús Bjarnason. Skrifaði hann söguna á árunum 1893-1897, en Oddur Björnsson hóf útgáfu hennar á Íslandi árið 1899. Í þessum öðrum hluta fylgjumst við áfram með söguhetju okkar Eiríki Hanssyni og baráttu hans við að fóta sig í nýju landi. Er hér á ferðinni skemmtileg saga sem allir unnendur góðra bóka, hvort heldur er börn eða fullorðnir geta haft bæði gagn og gaman af að heyra.

BÓK VIKUNNAR

Grettis saga

Í dag bjóðum við upp á eina af stóru Íslendingasögunum ef svo mætti að orði komast, en það er Grettis saga Ásmundarsonar. Grettis saga eða Grettla eins og hún er stundum kölluð hefur löngum verið ein af ástsælustu Íslendingasögunum. Hún fjallar um Gretti Ásmundarson frá Bjargi í Miðfirði, sem gekk undir nafninu Grettir sterki, enda var maðurinn ógnarsterkur og lét ekki bugast þótt við forynjur væri að etja. Í sögunni er greint frá æsku og uppvexti Grettis, brekum hans og óláni, sem olli því að hann varð á endanum útlagi. Var hann í útlegð í mörg ár og kom víða víða við á landinu en að lokum náðist hann í Drangey á Skagafirði og var veginn þar eftir hetjulega baráttu. Skemmtileg saga sem allir Íslendingar ættu að kunna.

BÓK VIKUNNAR

Barnabók: Hundurinn og haninn

Skemmtileg barnabók með verkefnum um tvo vini, hund og hana, sem fara út í skóg og hitta refinn, sem ætlar sér að éta þá báða.

 

 

 

 

BÓK VIKUNNAR

Brynjólfur biskup Sveinsson eftir Torfhildi Hólm

Efni vikunnar er ekki af verri endanum þótt alltof fáir þekki til þess. Það er sagan Brynjólfur biskup Sveinsson eftir Torfhildi Hólm sem kom fyrst út árið 1882. Torfhildur Hólm var stórmerk kona sem ruddi brautina fyrir kynsystur sínar og aðra, því ekki einasta var hún fyrst íslenskra kvenna til að gefa út skáldsögu, heldur var hún fyrsta konan sem hafði atvinnu af ritstörfum almennt. Sagan af Brynjólfi var fyrsta bókin hennar, en í kjölfarið kom svo sagan Elding, sem gerist á landnámsöldinni, og sögurnar af biskupunum Jóni Vídalín og Jóni Arasyni. Í sögunni fylgir Torfhildur æfi Brynjólfs af trúmennsku en skáldar í eyðurnar eins og tíðkast í dag. Brynjólfur var biskup frá 1639 og til 1674. Var hann kunnur fyrir gáfur og fræðistörf. Hann lærði við Kaupmannahafnarháskóla 1624-1629 og varð konrektor við Hróarskelduháskóla 1632-1638. Var ævi hans viðburðarík og full af átökum sem Torfhildur gerir góð skil í þessari frábæru sögu.

BÓK VIKUNNAR

Eiríkur Hansson - 1. þáttur - Bernskan eftir Jóhann Magnús Bjarnason

Bók vikunnar að þessu sinni er fyrsti hluti sögunnar um Eirík Hansson og nefnist hann Bernskan. Sagan skiptist í þrjá þætti. Jóhann Magnús Bjarnason skrifaði söguna Eirík Hansson á árunum 1893-1897, en fyrsti hluti hennar var gefinn út á Íslandi af Oddi Björnssyni árið 1899. Hlaut sagan góðar viðtökur bæði meðal Íslendinga í Vesturheimi og á Íslandi. Sagan hefst á Íslandi og rekur sögu drengsins Eiríks Hanssonar sem flyst sjö ára gamall til Vesturheims ásamt ömmu sinni og afa. Þar tekur við hörð lífsbarátta í nýju landi. Frábær saga sem gefur okkur innsýn inn í landnám Íslendinga í Vesturheimi á síðari hluta 19. aldar.

BÓK VIKUNNAR

Illgresi eftir Örn Arnarson / Magnús Stefánsson

Fyrstu ljóð Magnúsar (Örn Arnarson) birtust í Eimreiðinni árið 1920. Hlutu þau afar jákvæðar viðtökur og fjórum árum síðar kom út ljóðabókin Illgresi. Hefur hún oft verið endurútgefin og þá breytt og bætt eins og gengur. Útgáfan sem hér birtist er frá árinu 1927 (þriðja útgáfa). Illgresi fékk strax ágæta dóma og seldist upp á skömmum tíma. Eins og í Eimreiðinni kvittaði Magnús ekki fyrir ljóðin með eigin nafni heldur dulnefninu Örn Arnarson. Ekki er vitað af hverju hann kaus að gera það, en eflaust hefur honum þótt erfitt að leggja Magnús Stefánsson í dóm allra; að bera sál sína milliliðalaust fyrir hverjum sem var.
Ljóðasafn Magnúsar er ekki stórt að vöxtum, en magn hefur heldur ekkert með gæði að gera. Ljóð hans eru mjög persónuleg; stundum opnar sig alveg inn að kviku og má vera að það skýri að hluta af hverju hann notaði dulnefni. Ljóð Magnúsar eru líka mjög fjölbreytt og engin leið að ætla að fella hann undir einhverja ákveðna stefnu. Í gegnum ljóðin skynjar maður flókinn persónuleika en þó heilsteyptan mann sem er ekki í neinum skáldaleik eins og margir kollegar hans, heldur yrkir af innri þörf og af því að ljóðið býr í honum. Þekktustu ljóð Magnúsar eru eflaust Stjáni blái og Íslands Hrafnistumenn, en síðara ljóðið varð innblásturinn að Hrafnistu, dvalarheimili aldraðra sjómanna. Annars er ljóðasafn Magnúsar mjög heilsteypt og má einu gilda hvar gripið er niður í það.

BÓK VIKUNNAR

Barnabók: Gráðuga kisa

Gráðuga kisa er skemmtileg saga fyrir börnin.

 

 

 

 

BÓK VIKUNNAR

Leysing eftir Jón Trausta

Við höldum áfram að tína inn sögur Jóns Trausta (Guðmundar Magnússonar) enda verður enginn svikinn af því að lesa þær. Þó svo að sagan Leysing sé kannski ekki með hans kunnustu sögum er hún af sumum talin tímamótaverk í íslenskri bókmenntasögu. Sagan sem skrifuð var haustið 1907 og fylgdi í kjölfar sögunnar Höllu frá árinu áður, lýsir af óvenjumiklum þrótti og skilningi þeim breytingum á sviði þjóðlífsins sem áttu sér stað á Íslandi á þessum árum. Dr. Stefán Einarsson hélt því til að mynda fram að í ritgerð um höfundinn að í Leysingu sé í fyrsta sinn í íslenskri skáldsögu lýst þjóðfélagslegri hreyfingu, baráttu gamalla og nýrra verslunarhátta.

BÓK VIKUNNAR

Þyrnar

Við ætlum nú í vetur að reyna að auka ljóðabækur á vefnum okkar. Af því tilefni bjóðum við ykkur nú upp á hina frábæru bók Þyrnar sem hefur að geyma ljóðasafn Þorsteins Erlingssonar. Fyrsta útgáfa Þyrna kom út árið 1897 og var það í fyrsta sinn að ljóð Þorsteins voru birt á bók. Síðan þá hefur bókin komið út nokkrum sinnum og ný ljóð bæst við í hvert sinn. Framan af voru ljóð Þorsteins hefðbundin í stíl og umgerð, og hann sótti yrkisefnin í sveitina og landið. Áhrif frá Steingrími Thorsteinssyni og Benedikt Gröndal leyndu sér ekki. Í Kaupmannahöfn kynntist Þorsteinn sósíalisma sem hann tók fagnandi og afneitaði af sömu ákefð kristinni trú. Uppfrá því fór hann að sækja í önnur yrkisefni og ljóð hans urðu beinskeyttari og full af skoðunum á samfélaginu í kringum sig.

BÓK VIKUNNAR

Eyrbyggja saga

Þessa vikuna bjóðum við upp á eina Íslendingasögu, en það er Eyrbyggja saga. Þrátt fyrir að Eyrbyggja hafi aldrei notið jafn mikilla vinsælda og sögur eins og Njála, Egla og Laxdæla og standi þeim sögum töluvert að baki hvað varðar listfengi og byggingu, er hún samt ein af þessum stóru sögum sem allir áhugamenn um Íslendingasögur þurfa að kunna skil á. Persónur sögunnar skarast töluvert við bæði Njáls sögu og Laxdælu og svo þykir hún forvitnileg í sagnfræðilegu og þjóðfræðilegu tilliti. Sagan er á margan hátt frábrugðin öðrum Íslendingasögum og á það ekki síst rætur að rekja til aðalpersónu sögunnar, Snorra goða, sem er ólíkur þeim hetjum sem við eigum að venjast annars staðar frá. Má jafnvel halda því fram að Snorri sé nútímanlegri hetja en menn eins og Gunnar á Hlíðarenda og Egill Skallagrímsson og tali því betur inn í nútímann en þeir.

BÓK VIKUNNAR

Smásögur á ensku

Þess vikuna bjóðum við upp á fyrsta safnið í nýrri ritröð sem ber yfirheitið Short Stories in English. Í því einbeitum við okkur fyrst og fremst að breskum og bandarískum höfundum, sem margir hverjir áttu stóran þátt í að móta smásöguformið og skilgreina það betur. Hér má finna stórkostlegar sögur eftir höfunda á borð við O. Henry, Edgar Allan Poe, Kate Chopin, Katherine Mansfield og fleiri. Eins og alltaf þegar velja þarf sögur í takmarkað pláss verður smekkur þeirra sem velja að ráða og víst að mörgum kann að þykja einhverju ofaukið og annað vanta. Er rétt að árétta að hér er einungis um fyrsta heftið að ræða og munum við bæta fleiri höfundum við í næsta safn. Rétt er að taka það fram að bókin gæti hentað vel sem kennslubók í ensku fyrir framhaldsskóla, enda unnin með það í huga. Verður hægt að nálgast orðskýringar og verkefni með sögunum á framhaldsskoli.is.

BÓK VIKUNNAR

Barnabók: Leikfélaginn

Leikfélaginn er saga um prinsessu sem er leið yfir því að eiga engan leikfélaga og kisuna sem finnur ráð við því. Stutt verkefni fylgja.

 

 

 

BÓK VIKUNNAR

Söngva-Borga eftir Jón Trausta

Við höldum áfram að tína inn bækur Jóns Trausta og má öllum vera ljóst að við munum ekki linna látum fyrr en allt hans efni er komið á Lestu.is en maðurinn er í miklu uppáhaldi undirritaðs. Í dag fáið þið söguna Söngva-Borga. Er hún ein af þremur sögulegu skáldsögum Jóns Trausta (Guðmundar Magnússonar) þar sem hann sækir efniviðinn í sömu íslensku ættina. Hinar sögurnar eru Veislan á Grund og Hækkandi stjarna. Sögurnar eru þó allar sjálfstæðar og gerast á mismunandi tímum. Er Söngva-Borga styst af þessum sögum en þó engu síðri en hinar. Jón Trausti (Guðmundur Magnússon) hóf ritferil sinn á kveðskap og hér nýtir hann þá gáfu sína vel og skreytir söguna með ljóðum. Já, hér enn ein fjöðurin í hatt þessa íslenska skáldarisa.

BÓK VIKUNNAR

Bárðar saga Snæfellsáss

Þessa vikuna bjóðum við upp á Bárðar sögu Snæfellsáss. Telst hún til Íslendingasagna, talin rituð á fyrri hluta 14. aldar og því með yngri sögum í þeim flokki, enda má jafnvel segja að hún sé meir í ætt við riddarasögur og fornaldarsögur Norðurlanda. Hún segir frá Bárði Dumbssyni af ætt bergbúa, sem flýr Noreg og sest að undir Snæfellsjökli á Íslandi. Lendir hann í ýmsum ævintýrum en á endanum hverfur hann inn í jökulinn og gerist einn af landvættum Íslands. Sagan er sögð í ýkjustíl, en höfundi hennar tekst þó ótrúlega vel að halda í ákveðinn trúverðugleika og úr verður hin skemmtilegasta lesning.

BÆKUR VIKUNNAR

Fjórar bækur á ensku
eftir Fergus Hume

Það er komið að því að kynna til sögunnar nýjan höfund í ensku bókadeildinni okkar. Þar með eru höfundarnir í þeirri deild orðnir þrír. Við reynum að hafa þetta á léttu nótunum yfir sumarmánuðina og einblínum þessa stundina á vinsæla sakamálahöfunda frá fyrri tíð. Síðast var það Catherine Louisa Pirkis sem margir segja að hafi skapað fyrsta alvöru kvenspæjarann, Loveday Brooke, en nú er komið að Fergus Hume sem var gríðarlega vinsæll höfundur við lok 19. aldar. Fyrsta bókin sem hann skrifaði var The Mystery of a Hansom Cab sem sumir vilja meina að hafi verið mest selda sakamálasagan sem gefin var út á öllum Viktoríutímanum. Við höfum valið fjórar bækur eftir Hume, en þær eru:

• Hagar of the Pawn-Shop
• The Mystery of a Hansom Cab
• The Secret Passage
• The Silent House

BÓK VIKUNNAR

Barnabók: Geiturnar þrjár

Við bjóðum nú upp á hina þekktur og skemmtilegu sögu um geitafjölskylduna sem vill borða safaríka grasið hinum megin við brúna og tröllið sem býr undir brúnni.

 

 

 

BÓK VIKUNNAR

Kynjalyfið eftir Walter Scott

Þessa vikuna bjóðum við upp á söguna Kynjalyfið eftir Walter Scott, en hún er spennandi ævintýrasaga frá tímum krossferðanna. Þýðandi þessarar útgáfu sögunnar er ókunnur, en hún birtist í Nýjum Kvöldvökum árið 1918 og verður að segjast eins og er að þýðingin er nokkuð forn. Það rýrir þó á engan hátt skemmtanagildi hennar og gerir hana kannski bara enn skemmtilegri. Því hefur hefur verið haldið fram að skoski lögfræðingurinn Walter Scott hafi verið fyrsti rithöfundurinn sem naut alþjóðlegrar hylli meðan hann lifði. Náðu vinsældir hans út um allan hinn enskumælandi heim, auk þess sem sögur hans nutu mikilla vinsælda í mörgum löndum Evrópu. Þá hefur honum verið eignaður heiðurinn af því að vera fyrsti sögulegi rithöfundurinn. Þekktastur er hann fyrir sögurnar Ivar Hlújárn (Ivanhoe), Rob Roy, The Lady of the Lake, Waverley og Kynjalyfið.

BÓK VIKUNNAR

Vopnfirðinga saga

Við höldum áfram að tína inn Íslendingasögurnar. Nú höldum við til Austfjarða og skoðum Vopnfirðingasögu. Vopnfirðingasaga gerist einkum í Vopnafirði og spannar tímabilið frá landnámi og fram yfir kristnitöku árið 1000. Þar segir af baráttu Hofverja og Krossvíkinga um völd í héraði. Lykilpersónur sögunnar eru þeir Brodd-Helgi á Hofi og Geitir Lýtingsson í Krossavík. Voru þeir goðorðsmenn og miklir fyrir sér. Þá segir einnig af sonum þeirra, þeim Víga-Bjarna og Þorkatli Geitissyni. Þó svo að sagan hafi ekki notið jafn mikilla vinsælda og aðrar kunnari sögur hefur hún að geyma frábæra kafla sem gefa því besta úr þeim sögum ekkert eftir. Sérstaklega þykja mannlýsingar sterkar í sögunni og þá er eftirtektarvert hve stóran sess konur skipa.

BÓK VIKUNNAR

Áhugaverðar sakamálasögur fyrir sumarið: The Experiences of Loveday Brooke, Lady Detective eftir Catherine Louisa Pirkis

Í síðasta mánuði buðum við í fyrsta sinn upp á enskar bækur og munum gera það reglulega í framtíðinni. Þá kynntum við írska rithöfundinn Oscar Wilde og nokkur lykilverk eftir hann. Næsti höfundurinn sem við kynnum til sögunnar er Catherine Louisa Pirkis, en sögur hennar um kvenspæjarann Loveday Brooke þykja um margt tímamótasögur í þeim geira því hún var fyrst allra til að skrifa um kvenspæjara af einhverri list. Þeir sem gerst til þekkja vilja líka meina að ákveðinn skyldleika megi finna með Loveday Brooke og Sherlock Holmes. Þó svo að Arthur Conan Doyle hafi kynnt Holmes til sögunnar 1897, eða sex árum fyrr en Pirkis sendi frá sér fyrstu söguna um Loveday hallast sumir að því að Doyle hafi í nokkrum tilvikum leitað í smiðju Pirkis í sögum sínum. Hvað sem því líður þá bjóðum við í dag upp á sjö spennandi sögur um fyrsta alvöru kvenspæjarann.

BÓK VIKUNNAR

Barnabók: Pétur kanína

Þessa vikuna bjóðum við upp á skemmtilega barnasögu sem nefnist Pétur kanína. Sögunni fylgja stutt verkefni.

 

 

 

BÓK VIKUNNAR

Sögur herlæknisins III: Eldur og vatn
eftir Zacharias Topelius

Það er komið að þriðju sögunni af átjan í hinum stóra sagnabálki finnska skáldrisans Zachariasar Topeliusar sem hann kallaði Sögur herlæknisins. Nefnist þessi þriðja bók Eldur og vatn, en áður voru komnar Hringurinn konungsnautur og Sverðið og plógurinn. Hér er á ferðinni stórbrotin örlaga- og fjölskyldusaga sem spannar sögu Svía og Finna í tvær aldir eða frá því Gústaf Adólf kemst til valda allt fram á daga Gústafs þriðja. Meginþráður sögunnar er hringur einn sem býr yfir ákveðnum töframætti og minnir það um margt á Hringadróttinssögu Tolkiens. Umgjörð sögunnar er mjög hugvitssamleg, en Topelius lætur gamlan herlækni segja söguna og er aðkoma hans skemmtileg saga inni í sögunni sem gefur höfundinum ákveðið frelsi til að koma með utanaðkomandi skýringar og skoðanir inn í meginsöguna. Sniðugt stílbragð sem gengur fyllilega upp í höndum Topeliusar. Í þessari þriðju sögu fylgjumst við áfram með ævintýrum Bertels og Regínu og verður forvitnilegt að sjá hvernig allt fer fyrir þeim. Fyrir þá sem ekki vita það þá var allur sagnabálkurinn þýddur af Matthíasi Jochumssyni og er óhætt að segja að honum hafi tekist vel upp.

BÓK VIKUNNAR

Reisubók séra Ólafs Egilssonar

Í dag sækjum við töluvert langt aftur til fortíðar, því nú bjóðum við upp á Reisubók séra Ólafs Egilssonar. Séra Ólafur Egilsson var prestur að Ofanleiti í Vestmannaeyjum er Tyrkir komu þangað og var hertekinn ásamt konu sinni og tveimur börnum. Þá fæddist þeim hjónum eitt barn í hafi stuttu eftir herleiðinguna. Örlögin höguðu því þannig að Ólafur sneri aftur úr herleiðingunni ári síðar og hafði þá ferðast um Algeirsborg í Afríku um Ítalíu og Frakkland sunnanvert og þaðan sjóleiðis til Hollands. Á endanum komst hann til Danmerkur og þaðan til Íslands. Ferð þessi hefur verið mikið þrekvirki; Ólafur bæði lítt talandi á erlendum tungum, auralaus og illa búinn til slíkrar farar. Þá bætti ekki úr að Þrjátíu ára stríðið var í algleymingi á þesum tíma, en inn í það drógust flestar þjóðir Evrópu með einhverjum hætti. Var Ólafi ætlað að koma af stað söfnun til að kaupa laust herleitt fólk. Gekk sú söfnun illa Í kjölfarið skrifaði Ólafur reisubók sem varð mjög vinsæl og er ein helsta heimild um þennan atburð.

BÓK VIKUNNAR

Eiríks saga rauða

Þessa vikuna ferðumst við alla leið til Grænlands í Eiríks sögu rauða. Segir hún frá landnámi norrænna manna á Grænlandi og landafundum í Vesturheimi. Sagan mun skráð snemma á 13. öld og er höfundur hennar ókunnur. Í flestum megindráttum mun Eiríks saga vera skáldskapur en byggir þó á sönnum atburðum, er eiginlega ofin inn í atburði sem áttu sér stað í raunveruleikanum. Þó svo að nafn sögunnar gefi til kynna að hún fjalli í megindráttum um Eirík Þorvaldsson hinn rauða, er því öðruvísi farið í sjálfri sögunni. Honum eru eiginlega ekki gerð mikil og góð skil nema í tveimur köflum. Ef miða ætti við rými og hlutdeild persónanna í sögunni mætti frekar segja að aðalpersóna sögunnar sé Guðríður Þorbjarnardóttir Vífilssonar, þess sem kom með Auði djúpúðgu til Íslands.

BÆKUR VIKUNNAR

Nýtt: Bækur á ensku - Oscar Wilde

Við á Lestu erum alltaf að reyna að bæta þjónustuna og í dag byrjum við á því að bjóða upp á bækur á ensku. Stefnum við að því að kynna a.m.k. einn höfund í hverjum mánuði. Fyrsti höfundurinn sem við kynnum er hinn litríki og stórskemmtilegi Oscar Wilde. Fæddist hann í Dyflinni á Írlandi 16. október árið 1854 en lést einungis 46 ára gamall í París 30. nóvember árið 1900. Er hann helst þekktur fyrir frábær leikrit, ljóð, smásögur og eina skáldsögu, The Picture of Dorian Gray. Wilde var einn skeleggasti fulltrúi fagurfræðinnar en megininntak hennar er ,,listin listarinnar vegna". En það voru ekki bara ritstörfin sem héldu nafni Wildes á lofti. Han var alla tíð mjög umdeildur, ekki síst fyrir líferni sitt. Var hann t.a.m. dæmdur og settur í fangelsi fyrir samkynhneigð sem þá var bönnuð á Englandi. Það segir sitt um hæfileika Wildes að verk hans lifa góðu lífi enn þann dag í dag og nú getið þið nálgast helstu verkhans hér á Lestu.is, en þau eru:

• The Happy Prince and Other Tales
• The Picture of Dorian Gray
• The Importance of Being Earnest
• Lord Arthur Savile's Crime and Other Stories

BÓK VIKUNNAR

Barnabók:
Kalli litli

Þessa vikuna bjóðum við upp á skemmtilega barnasögu frá Hollandi sem nefnist Kalli litli. Sögunni fylgja spurningar til umhugsunar og stutt verkefni.

 

 

 

BÓK VIKUNNAR

Kjalnesinga saga

Kjalnesinga saga er talin rituð um eða eftir aldamótin 1300. Þá er raunsæið farið að víkja fyrir reyfarakenndari atburðum og við merkjum aukinn skyldleika við þjóðsögur og riddarasögur. Ólíkt mörgum eldri sögum leggur höfundur meiri áherslu á að hreyfa við ímyndunarafli lesandans heldur en teygja einhvern sannleika til eða frá. Og það tekst höfundi Kjalnesinga sögu ágætlega. Sagan er bæði skemmtileg og vel upp byggð og höfundur hefur greinilega metnað að skrifa eitthvað meira en einhverja innihaldsrýra áfloga- og ástarsögu. Hann hefur líka skoðanir sem hann vill að lesandinn fái þef af.

BÓK VIKUNNAR

Sögur herlæknisins II:
Sverðið og plógurinn
eftir Zacharias Topelius

Sagan Sverðið og plógurinn er önnur í röðinni af átjan í hinum stóra sagnabálki finnska skáldrisans Zachariasar Topeliusar sem hann kallaði Sögur herlæknisins. Er þetta stórbrotin örlaga- og fjölskyldusaga sem spannar sögu Svía og Finna í tvær aldir eða frá því Gústaf Adólf kemst til valda allt fram á daga Gústafs þriðja. Meginþráður sögunnar er hringur einn sem býr yfir ákveðnum töframætti og minnir það um margt á Hringadróttinssögu Tolkiens. Umgjörð sögunnar er mjög hugvitssamleg, en Topelius lætur gamlan herlækni segja söguna og er lýsingin á því skemmtileg saga inni í sögunni sem gefur höfundinum ákveðið frelsi til að koma með utanaðkomandi skýringar og skoðanir inn í meginsöguna. Sniðugt stílbragð sem gengur fyllilega upp í höndum Topeliusar.

BÓK VIKUNNAR

Ævintýri I
eftir H. C. Andersen

Ævintýri H. C. Andersens hafa löngum verið okkur Íslendingum nákomin og höfum við á Lestu.is ákveðið að bjóðu upp á þau í nokkrum bindum. Í dag er komið að því fyrsta. Eru þetta ellefu ævintýri og var reynt að blanda saman ævintýrum sem flestir þekkja við önnur sem færri þekkja, en eru þó engu síðri. Af þekktum ævintýrum má nefna Eldfærin, Hans klaufa og Óla lokbrá; en ævintýri á borð við Förunautinn, Skuggann og Vonda kónginn þekkja færri. Það er ekki allra að skrifa fyrir börn. En það var í ævintýrunum sem Andersen fann sér farveg fyrir þann skáldskap sem bjó í honum og hann þurfti að koma frá sér. Frásagnarmátinn hentaði honum einstaklega vel og í honum tryggði hann sér það listræna frelsi sem honum var eðlislægt. Þar fær einlægnin að njóta sín og barnið í honum, en um leið skilar hann sínum boðskap til lesandans á fumlausan hátt, boðskap sem á ekki síður erindi til fullorðinna og er tímalaus í eðli sínu.

BÓK VIKUNNAR

Dagbók vesturfara (1. bindi)
eftir Jóhann Magnús Bjarnason

Hér birtist dagbók vestur-íslenska rithöfundarins Jóhanns Magnúsar Bjarnasonar (1866-1945) - fyrsta bindið af þremur og nær það yfir árin 1902-1918. Dagbókin varpar ómetanlegu ljósi á líf og starf eins af okkar merkustu höfundum en lýsir jafnframt einstöku samfélagi Vestur-Íslendinga á sléttunum miklu í Norður-Ameríku. Jóhann Magnús Bjarnason varð metsöluhöfundur á árunum upp ur 1900 með hinum töfrandi frásögnum af Eiríki Hanssyni og Brasilíuförunum.

BÓK VIKUNNAR

Snorra-Edda I

Í dag bjóðum við upp á eina af helstu perlum íslenskra fornbókmennta, en það er fyrri hluti Snorra-Eddu sem hefur að geyma Prologus og Gylfaginningu. Mun það vera ritað af Snorra Sturlusyni einhvern tíma á bilinu 1220-1230. Snorra-Edda hefst á Prologus (formála) þar sem lýst er sköpun heims, upphafi trúarbragða og tilurð hinna fornu ása. Meginmálið skiptist svo í þrjá hluta þar sem fremst fer Gylfaginning, þá Skáldskaparmál og loks Háttatal. Gylfaginning er öðrum þræði frásögn og kennslubók í goðafræði. Er hún okkar helsta heimild um norrænan goðsagnaheim. Skáldskaparmál segja frá upphafi skáldskaparins. Þar er kenningum og heitum lýst með dæmum. Einnig er þar að finna fjölmargar goðsögur og hetjusögur sem sagðar eru til að lýsa uppruna kenninga. Þriðji hlutinn er kvæðið Háttatal ásamt bragfræðiskýringum. Það er hundrað og tvær vísur og sýnir þá bragarhætti og afbrigði þeirra sem Snorri þekkti.

BÓK VIKUNNAR

Sögur Fjallkonunnar II

Fyrir nokkru buðum við upp á fyrra bindið af Sögum Fjallkonunnar og í dag fáið þið svo síðara bindið. Tímaritið Fjallkonan kom út á árunum 1884-1911 og naut lengstum mikilla vinsælda. Fyrsti ritstjóri þess og eigandi var Valdimar Ásmundsson og eftir að hann lést tók kona hans Bríet Bjarnhéðinsdóttir við blaðinu um hríð. Auk þess sem blaðið var vettvangur almennrar þjóðmálaumræðu lagði ritstjóri þess mikla áherslu á að blaðið væri gluggi út í hinn stóra heim og þýddi Valdimar sjálfur sögur eftir marga öndvegishöfunda. Við höfum tekið saman brot af því besta úr þessum þýðingum og sett saman í tvö bindi. Í þessu síðara bindi má finna sögur eftir höfunda eins og Mark Twain, J. Ricard, Henry Cantell og fleiri. Eru sögurnar bæði stórskemmtilegar og áhugaverðar.

BÓK VIKUNNAR

Kvæði
eftir Eggert Ólafsson

Þessa vikuna bjóðum við upp á forvitnilega bók úr fortíðinni, en það er Kvæðasafn Eggerts Ólafssonar sem lest árið 1768. Eggert orti töluvert um æfina þó svo að hann teljist ekki til stórskálda. Fjölnismenn hömpuðu honum og hafði hann mikil áhrif á þjóðskáldið Jónas Hallgrímsson. Eggert var þó á engan hátt jafn mikið skáld og hann var fræðimaður og baráttumaður, og voru kvæði hans flest því marki brennd að vera farvegur fyrir skoðanir hans og baráttumál í lífinu. Þrátt fyrir að kvæði hans verði seint talinn haglega eða vel ort fá þau mikinn kraft úr eldmóðinum sem á stundum hrífur lesandann svo með sér að hann gleymir öllu öðru.

BÓK VIKUNNAR

Sálmar á atómöld
eftir Matthías Johannessen

Í dag erum við í hátíðarskapi og bjóðum upp á hina frábæru bók Sálmar á atómöld eftir Matthías Johannessen.  Sálmarnir  komu fyrst út sem hluti af bókinni Fagur er dalur árið 1966. Voru þeir þá 49, en aldarfjórðungi síðar (1991) voru þeir gefnir út í sér bók með því nafni og hafði þeim þá fjölgað og voru orðnir 65.  Sálmarnir hans Matthíasar eru ólíkir venjulegum sálmum, en hafa samt sterk trúarleg tengsl og skírskotanir.  Alveg eins og Kristur fann trú sinni farveg í einföldum hvunndagshetjum, finnur Matthías trúarleit sinni stað í hversdagsleikanum.  Hann upphefur hversdagsleikann og skoðar lykilhugtök trúarinnar í honum.  Trú hans er ekki trú tyllidaga og hátíðleika, heldur trú hins venjubundna dags með öllum sínum blæbrigðum. 

BÓK VIKUNNAR

Piltur og stúlka

Eins og svo oft áður bjóðum við upp á tímamótaverk á síðum okkar í dag. Er það skáldsagan Piltur og stúlka eftir Jón Thoroddsen sem kom út árið 1850 og telst vera fyrsta íslenska skáldsagan sem gefin var út á Íslandi. Jafnframt því að vera fyrsta skáldsagan setti hún tóninn fyrir þá höfunda sem á eftir komu. Sagan hefur löngum verið talin falla undir mælistiku raunsæis, enda lýsir hún íslenskum samtíma nokkuð vel og trúverðuglega. Ef litið er á byggingu sögunnar, persónusköpun og fléttu verður hún þó seint talin til raunsæis. Þar svífur rómantíkin yfir vötnum. En hvað sem öllum flokkunum líður er sagan mikilvæg í sögulegu tilliti og þá er ekki verra að hún líka bráðskemmtileg aflestrar.

BÓK VIKUNNAR

Egils saga Skallagrímssonar

Þessa vikuna bjóðum við ykkur upp á sjálfa Egils sögu Skallagrímssonar. Sú saga er og verður okkur Íslendingum ávallt hugleikin, enda ein af stóru sögunum og talin skrifuð af Snorra Sturlusyni. Er þetta ættarsaga sem stundum er skipt í tvo hluta, sá fyrri (kaflar 1-27) segir sögu Kveld-Úlfs Bjálfasonar; sona hans Skalla-Gríms og Þórólfs og baráttu þeirra við norska konungsvaldið. Sá síðari segir svo sögu Egils sjálfs, af skáldinu, vígamanninum og bóndanum sem býður erlendu valdi byrginn og hefur sigur að lokum. Já, það er ekki bara í dag að Íslendingar halda í útrás og koma sér í vandræði.

BÓK VIKUNNAR

Benjamín Franklín
Ævisaga

Í dag bjóðum við upp á bók sem lengi hefur verið ófáanleg. Er það ævisaga Benjamíns Franklíns í þýðingu Jóns Sigurðssonar. Er hún eftir mann að nafni Jørgen Wilhelm Marckmann og kom fyrst út í Danmörku árið 1837. Varð bókin strax afar vinsæl og hefur Jóni þótt mikið til hennar koma því hann hóf strax að þýða hana á íslensku. Var hún gefin út af Hinu íslenska bókmenntafélagi árið 1839. Bókin er um margt mjög merkileg. Í fyrsta lagi er gaman að kynna sér ævi þessa merka manns og þá er boðskapur bókarinnar sígildur og á jafn vel við í dag og þegar bókin var skrifuð. Benjamín Franklín var holdgervingur heilbrigðrar hugsunar og bara við það að lesa um manninn er eins og maður eignist hlutdeild í þeim góðu eiginleikum sem prýddu þetta stórmenni. Það sem þó gerir þessa bók ekki síður forvitnilega fyrir okkur Íslendinga er sú staðreynd að þýðingin er unnin af Jóni Sigurðssyni.

BÓK VIKUNNAR

Sögur herlæknisins I
eftir Zacharias Topelius

Í dag bjóðum við upp á sannkallaða perlu úr fortíðinni. Er það fyrsta sagan af fimmtán í sagnabálkinum Sögur herlæknisins eftir finnska höfundinn Zacharias Topelius. Er hér um að ræða örlaga- og fjölskyldusaga sem spannar sögu Svía og Finna í tvær aldir eða frá því Gústaf Adólf kemst til valda allt fram á daga Gústafs þriðja. Meginþráður sögunnar er hringur einn sem býr yfir ákveðnum töframætti og minnir það um margt á Hringadróttinssögu Tolkiens. Umgjörð sögunnar er mjög hugvitssamleg, en Topelius lætur gamlan herlækni segja söguna og er lýsingin á því skemmtileg saga inn í sögunni sem gefur höfundinum ákveðið frelsi til að koma með utanaðakomandi skýringar og skoðanir inn í meginsöguna. Sniðugt stílbragð sem gengur fyllilega upp í höndum Topeliusar. Við hvetjum ykkur til að lesa þessa fyrstu sögu og byggja þannig upp fjölda ánægjustunda í framtíðinni.

BÓK VIKUNNAR

Reykjavík um aldamótin 1900
eftir Benedikt Gröndal

Í dag er það Ritgerð Benedikts Sveinbjarnarsonar Gröndal um Reykjavík árið 1900 er bæði ómetanleg heimild um lífið á þessum mótunarárum höfuðstaðarins og skemmtileg frásögn þar sem skáldið og rithöfundurinn fer á kostum og skemmtir okkur með leiftrandi lýsingum á mannlífi og menningu þess tíma. Ritgerðin gefur hinni sígildu sjálfsævisögu Benedikts, dægradvöl ekkert eftir og er í raun eins og skemmtilegur viðauki við hana. Sagan á erindi til allra sem unna góðri alþýðusagnfræði og frábærum stíl.

BÓK VIKUNNAR

Söknuður
eftir Jóhann Jónsson

Í dag bjóðum við upp á sannakallaðan gimstein í bókmenntun okkar Íslendinga. Er það ljóð og laust mál Jóhanns Jónssonar, skáldsins sem færði okkur ljóðið Söknuð. Söknuður er eitt fallegasta ljóð sem ort hefur verið á íslenska tungu, og þó svo að liðin séu um áttatíu ár síðan það kom út hefur snilld þess hvergi fölnað og stendur það enn á jafntraustum grunni og þegar það var ort. Ljóðið er einnig merkilegt fyrir það að ásamt með ljóðinu Sorg eftir Jóhann Sigurjónsson er það talið marka upphaf nútíma ljóðagerðar. Nýtt og ferskt form þess olli straumhvörfum í íslenskri ljóðagerð. Jóhann varð ekki langs lífs auðið, en hann fæddist 12. September árið 1896 og lést 1. september árið 1932 stuttu fyrir þrítugasta og sjötta afmælisdag sinn, úr berklum. Þessi bók hefur að geyma ljóð og laust mál Jóhanns, auk vandaðra ritgerða um manninn og verk hans eftir þá Gunnar Má Hauksson og Inga Boga Bogason.

BÓK VIKUNNAR

Jakob Ærlegur
eftir Frederick Marryat

Í dag bjóðum við upp á eina af perlum heimsbókmenntanna. Er það sagan Jakob Ærlegur eftir Frederick Marryat. Er vandfundin saga sem endurspeglar jafn mikla frásagnagleði og veitir lesandanum jafn mikla ánægju. Hún fjallar fyrst og fremst um drenginn Jakob sem verður fyrir því óláni að missa foreldra sína ungur og stendur í kjölfarið uppi munaðarlaus. Hafði hann þá alið allan sinn stutta aldur með foreldrum sínum á flutningabát á ánni Thames og vissi ekkert um lífið utan þess sem sneri að því. Fylgjumst við með honum takast á við nýjan og framandi veruleika allt fram á fullorðinsár. Auk aðalpersónunnar kynnumst við mörgum öðrum áhugaverðum persónum í bókinni sem seint hverfa úr minni. Sagan kom fyrst út árið 1834 og varð strax mjög vinsæl. Þá var hún lesin af öllum aldurshópum, en af einhverjum undarlegum ástæðum hefur hún að undanförnu verið flokkuð sem barna- og unglingabók, sem er synd. Jakob Ærlegur er saga sem allir geta haft ánægju af að lesa.